عقل و تجربه دینی
19 بازدید
موضوع: سایر
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : بازتاب اندیشه ) اسفند 1385 - شماره 83 )(2 صفحه - از 81 تا 82)
تعداد شرکت کننده : 0

کاملاً عملی، میزان بسیار گسترده‏ای از آزادی را به عقل انسان برای بحث و تفکر اعطا کرده، به ویژه در دوران طلایی اسلام، ولی نباید فراموش کرد که این آزادی مطلق و بی‏قید و بند نیست.

ایشان در رابطه با این موضوع که آیا لازم می‏دانید قوانین بین‏المللی خاصی برای ممنوعیت بی‏احترامی به ادیان و انبیاء صادر شود می‏گوید: اصلاً آنچه که به اسلام مربوط می‏شود، شدیدا از شیوه‏های کهنه و تاریخ مصرف گذشته دوری کرد. ثانیا در گفت‏وگوهای اندیشه‏ای و دینی جامعه غربی که موجب توانمندی‏شان می‏شود شرکت کنیم. ثالثا به نظرم نیازمند به قوانین بین‏المللی هستیم که ضامن تحقق یافتن احترام متقابل به ادیان، انبیاء، ائمه و راهبران دینی گروه‏ها و جوامع مختلف باشد. و لکن ابرقدرتان، قوانین بین‏المللی را به عمد زیرپا می‏گذارند؛ چرا که بنا به اعتقاد آنها ما در دنیایی زندگی می‏کنیم که خودمان در آن، برخودمان می‏خندیم.

شود، می‏تواند به دیگران هم انتقال بدهد؛ اگر برای خودش معنا داشته باشد، می‏تواند آنچه را که دریافت کرده به دیگران هم انتقال دهد در صورتی که پیشتر در خودش منتقل شده باشد و نیز به مجرد این که برای خودش معنادار شد قادر خواهد بود که برای دیگران بیان نماید و در این صورت به یک امر معقول تبدیل شده و وارد حیطه عقل می‏شود. یعنی قابل درک و تفسیر می‏شود و می‏تواند بگوید جایگاه تجربه من کجاست؟ پس این تجربه یک امر معقول است، یعنی معنا دارد.

آیا این سیری که برای معقول شدن تجربه درونی بیان کردید در مورد تجربه حسی هم صادق است؟

بله، این معناداری تجربه درونی که به تبع معقول بودن آن تجربه به دست می‏آید، نه تنها در تجربه درونی؛ بلکه حتی در مورد تجربه‏های حسی هم صادق است، به عنوان مثال تجربیاتی که در آزمایشگاه به دست می‏آید یعنی شما آزمایش را انجام دادید و به تجربه‏ای رسیدید باید آن‏را تفسیر، تجزیه و تحلیل کنید و این عقل است که به بررسی و تجربه و تحلیل آزمایش شما می‏پردازد، که این امر در تجربه درونی هم اتفاق می‏افتد.نویسنده در ادامه دیدگاه شهودگرایانه را معرفی می‏کند که در قرن بیستم و تقریبا به موازات طرح آراء پوزیتیویست‏های منطقی ارائه شد، به شهودگرایی شهرت یافت. جی مور انگلیسی، فیلسوف اخلاق این دیدگاه را مطرح ساخت. در نظر مور، گزاره‏های اخلاقی، گزاره‏های توصیفی‏اند و از عالم واقع گزارش می‏دهند. از دیدگاه او عالم خارج، محدود به عالم تجربه نمی‏شود؛ بلکه واقعیت‏های دیگری چون واقعیت‏های اخلاقی نیز در عالم خارج وجود دارند. دیدگاه دیگر، دیدگاه تجویزی یا هدایت‏گرانه است که این دیدگاه را اولین بار فیلسوفی به نام هیر مطرح نمود. هیر بر این باور بود که گزاره‏های اخلاقی بر خلاف آنچه پوزیتیویست‏های منطقی می‏گفتند، توصیفی‏اند. ایشان در پایان نتیجه می‏گیرند که: ما نباید واقعیت‏های عالم را در واقعیت‏های تجربی خلاصه و مختصر کنیم؛ عالم واقعیت بسیار وسیع‏تر از آن چیزی است که با حواس و یا تئوری‏های علمی تاکنون بدان رسیده‏ایم. در صحنه علوم تجربی واقعیت‏های بسیاری داریم که با ابزارهای امروزی نمی‏توان به آنها رسید، چه رسد به واقعیت‏هایی که فرا علم هستند.

آدرس اینترنتی